Ống năng lượng mặt trời là gì?

Ống năng lượng mặt trời, thường gọi đầy đủ là ống thu nhiệt năng lượng mặt trời, là bộ phận nhận bức xạ mặt trời và chuyển năng lượng đó thành nhiệt để làm nóng nước. Tùy thiết kế của máy, nước có thể tiếp xúc trực tiếp với phần ống thu nhiệt hoặc nhận nhiệt gián tiếp thông qua bộ phận truyền nhiệt.

Khi xem thông số máy, bạn có thể gặp khá nhiều tên gọi: ống chân không, ống dầu, heat-pipe, F58, F70 hoặc bộ thu nhiệt tấm phẳng. Đây không phải các khái niệm nằm cùng một cấp phân loại.

Các loại ống năng lượng mặt trời phổ biến hiện nay

Nếu xét theo cách truyền nhiệt trên các dòng máy dạng ống, người mua thường gặp hai nhóm chính: ống chân không và ống dầu/heat-pipe. Hai loại có nguyên lý vận hành khác nhau nên không nên chỉ nhìn hình dáng bên ngoài để đánh giá.

Ống chân không năng lượng mặt trời

Ở hệ ống chân không trực tiếp phổ biến, ánh nắng được lớp hấp thụ trên ống tiếp nhận và chuyển thành nhiệt. Nước trong lòng ống được làm nóng rồi đối lưu lên bình bảo ôn.

Ưu điểm dễ nhận thấy của dạng này là cấu tạo tương đối đơn giản, được sử dụng trên nhiều dòng máy dân dụng và thường có mức đầu tư dễ tiếp cận. Tuy nhiên, vì nước đi trực tiếp vào phần ống ở hệ không áp phổ biến nên chất lượng nguồn nước cũng là vấn đề cần xem xét. Khi nguồn nước có nhiều cặn, việc kiểm tra và vệ sinh định kỳ càng đáng lưu ý.

Ống dầu / Heat Pipe

Ống dầu sử dụng cơ chế truyền nhiệt gián tiếp. Nhiệt được hấp thụ tại phần ống, sau đó truyền qua lõi heat-pipe lên đầu ngưng tụ và tiếp tục truyền nhiệt cho nước trong bình.

Điểm quan trọng là nước không lưu thông trực tiếp xuống phần ống thu nhiệt theo cách của hệ chân không trực tiếp. Do đó, khi so hai loại, cần dựa trên cả nguồn nước, cấu hình hệ thống, nhu cầu sử dụng và model cụ thể, thay vì chỉ hỏi loại nào “nóng hơn”.

Nếu bạn đang cân nhắc sâu giữa hai công nghệ, có thể xem bài so sánh ống dầu và ống chân không để đi vào phần lựa chọn chi tiết hơn.

Ảnh minh họa cấu tạo và nguyên lý của ống chân không.

Ảnh minh họa cấu tạo dạng ống dầu/heat-pipe.

Bảng phân biệt ống chân không và ống dầu

Bảng dưới đây giúp bạn nhận ra khác biệt cơ bản. Đây là phần khái quát để hiểu công nghệ; khi chọn máy thực tế vẫn cần xem cấu hình của từng model.

Thông tin mang tính khái quát. Cấu tạo và đặc điểm thực tế có thể thay đổi theo hãng, dòng máy và model.

Ống năng lượng mặt trời F58 và F70 là gì?

F58 và F70 là hai ký hiệu thường gặp khi xem kích thước ống năng lượng mặt trời. Điều cần nhớ là chúng không tạo thành hai công nghệ làm nóng hoàn toàn khác nhau như cách phân biệt ống chân không và heat-pipe.

Ống F58 là gì?

Ống năng lượng mặt trời F58 thường được hiểu là loại ống có đường kính danh nghĩa khoảng 58 mm. Loại này xuất hiện trên nhiều model dân dụng. Trong cùng nhóm dung tích, máy F58 có thể được bố trí nhiều ống hơn một model F70.

Một ví dụ trên dòng Đại Thành Vigo là model 300L F58 sử dụng 28 ống chân không F58, với chiều dài ống khoảng 1.800 mm. Khi mua ống thay thế, ngoài đường kính bạn vẫn cần đối chiếu chiều dài và cấu hình chính xác của model.

Ống F70 là gì?

Ống năng lượng mặt trời F70 có đường kính danh nghĩa khoảng 70 mm, lớn hơn F58. Trên một số cấu hình cùng nhóm dung tích, nhà sản xuất có thể sử dụng số lượng ống F70 ít hơn so với F58.

Ví dụ, một model Đại Thành Vigo 225L được cấu hình với 15 ống chân không F70. Con số ống của từng máy không nên dùng riêng lẻ để kết luận hiệu quả thu nhiệt, bởi thiết kế tổng thể của mỗi model còn khác nhau.

Ống F58 và F70 khác nhau thế nào?

Một ví dụ dễ hình dung là cùng dòng Vigo 180L: cấu hình F58 sử dụng 18 ống, trong khi cấu hình F70 sử dụng 12 ống. Đây là ví dụ cho thấy đường kính ống và số lượng ống phải được xem cùng thiết kế của model, không nên tách riêng một thông số để đánh giá.

F70 có tốt hơn F58 không?

Không thể kết luận F70 tốt hơn F58 chỉ vì đường kính lớn hơn. Đây là nhầm lẫn khá phổ biến khi người mua chỉ nhìn vào thông số phi ống.

Khả năng làm nóng của một hệ thống phải được xem trong tổng thể gồm số lượng ống, diện tích hấp thụ, chất lượng bộ thu nhiệt, dung tích bình, khả năng giữ nhiệt, điều kiện nắng và thiết kế của từng model. Vì vậy, hai máy cùng dung tích nhưng sử dụng F58 và F70 có thể được nhà sản xuất thiết kế với số lượng ống khác nhau.

Khi so sánh, nên đặt hai model hoàn chỉnh cạnh nhau thay vì chỉ so hai con số 58 và 70. Bạn có thể tham khảo thêm các cấu hình F58 và F70 của Đại Thành Vigo.

F58/F70 có phải là ống chân không hay ống dầu?

Không nên xếp “ống dầu, F58 và F70” thành ba loại ngang hàng. Cách hiểu dễ nhất là phân loại theo hai hướng khác nhau.

Vì vậy, câu hỏi “F58 là ống dầu hay ống chân không?” chưa đủ dữ liệu để trả lời nếu chỉ dựa vào con số F58. Cần kiểm tra thêm công nghệ và cấu tạo cụ thể của model.

Ống chân không F58 và F70 có cấu tạo như thế nào?

Ở mức người dùng cần biết trước khi mua hoặc thay thế, có thể quan sát các thành phần như lớp thủy tinh, vùng chân không, lớp hấp thụ nhiệt, đầu ống và vị trí ống tiếp xúc với bình. Phần ron làm kín cũng rất quan trọng vì nó phải phù hợp với cấu hình lỗ trên bình.

Không nên đánh giá chất lượng chỉ bằng những mô tả quảng cáo như “nhiều lớp hơn chắc chắn tốt hơn”. Nếu cần so hai model, hãy ưu tiên thông số chính thức của nhà sản xuất và khả năng tương thích của toàn bộ hệ thống.

Cách nhận biết máy đang dùng ống F58 hay F70

Nếu cần thay ống năng lượng mặt trời, xác định đúng loại đang sử dụng là bước quan trọng nhất. Không nên mua một ống chỉ vì nhìn bên ngoài thấy “gần giống”.

Kiểm tra model trên tem máy

Đây nên là bước đầu tiên. Hãy kiểm tra tên hãng, model, dung tích, số lượng ống và các ký hiệu F58, F70 nếu có. Khi tìm được đúng model, việc đối chiếu linh kiện sẽ đáng tin cậy hơn so với ước lượng bằng mắt.

Đo đường kính ngoài của ống

Nếu thông tin trên tem không còn rõ, có thể đo đường kính ngoài để hỗ trợ nhận biết. Tuy nhiên, cách đo ống năng lượng mặt trời chỉ nên được xem là một bước đối chiếu, không phải tiêu chí duy nhất để đặt mua.

Đếm số lượng ống

Số lượng ống giúp thu hẹp model khi kết hợp với hãng và dung tích. Chẳng hạn cùng một dòng sản phẩm có thể có cấu hình F58 và F70 với số lượng ống khác nhau. Nhưng chỉ đếm số ống vẫn chưa đủ để kết luận chính xác kích thước.

Kiểm tra chiều dài ống

Chiều dài là thông số rất dễ bị bỏ quên. Hai ống có đường kính tương tự nhưng chiều dài khác nhau vẫn không thể xem là linh kiện thay thế tương đương. Khi cần mua ống mới, nên cung cấp đồng thời đường kính, chiều dài, model và ảnh hiện trạng.

Có thể thay ống F58 bằng F70 không?

Không nên thay trực tiếp F58 bằng F70 hoặc ngược lại. Chênh lệch đường kính chỉ là một trong nhiều vấn đề về tính tương thích.

• Kích thước lỗ trên bình phải phù hợp.
• Ron hoặc gioăng làm kín phải đúng quy cách.
• Khung đỡ và khoảng cách tâm ống phải tương thích.
• Chiều dài ống phải đúng với model.
• Đầu ống và cách kết nối phải phù hợp.
• Cần đối chiếu đúng hãng và model trước khi thay.

Vì vậy, câu hỏi ống F58 và F70 có thay cho nhau được không không nên xử lý theo cách “ống nào nhét vừa là dùng được”. Nếu máy đang hỏng một ống, nên xác định đúng linh kiện ban đầu trước.

Ống năng lượng mặt trời khác hãng có thay cho nhau được không?

Không nên kết luận chỉ dựa vào tên hãng. Một ống khác hãng có thể trông tương tự nhưng khả năng sử dụng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Mẹo thực tế là chụp rõ tem máy, toàn bộ dàn thu nhiệt, vị trí ống bị hỏng và ống cũ. Những hình ảnh này giúp bộ phận kỹ thuật đối chiếu nhanh hơn và giảm rủi ro mua sai quy cách.

Ống năng lượng mặt trời bị vỡ có cần thay ngay không?

Trường hợp vỡ ống chân không

Ống chân không bị vỡ có thể làm giảm khả năng thu nhiệt và tùy cấu tạo hệ thống có thể gây thất thoát nước hoặc ảnh hưởng vận hành. Mảnh thủy tinh trên mái cũng tạo nguy cơ mất an toàn, vì vậy không nên để tình trạng này kéo dài mà không kiểm tra.

Trường hợp hư hỏng phần ống ngoài của hệ heat-pipe

Cơ chế của heat-pipe khác hệ nước đi trực tiếp trong ống, nhưng khi phần thu nhiệt bị hư hỏng thì khả năng thu và truyền nhiệt của vị trí đó vẫn có thể bị ảnh hưởng. Cần xác định đúng linh kiện hỏng trước khi quyết định thay.

Nên chọn ống F58 hay F70?

Không có một lựa chọn đúng cho mọi gia đình. Khi mua máy mới, nên chọn theo model hoàn chỉnh thay vì quyết định chỉ dựa trên đường kính ống.

Nếu mục tiêu chính của bạn là quyết định giữa ống dầu và ống chân không thay vì F58/F70, nên xem riêng bài nên chọn ống dầu hay ống chân không để tránh trộn hai cách phân loại.

Máy năng lượng mặt trời HWATA sử dụng loại ống nào?

Các model HWATA dạng ống đang được giới thiệu tại Toàn Phát có những cấu hình ống chân không F58 theo từng dung tích. Ví dụ, máy nước nóng năng lượng mặt trời HWATA 180L sử dụng 18 ống chân không F58; bản HWATA 200L tiêu chuẩn có cấu hình 20 ống F58.

Cấu hình trên là thông tin tham khảo theo các model được nêu. Khi đặt mua cần kiểm tra lại thông số của đúng model tại thời điểm lựa chọn.

Ống dầu, ống chân không hay tấm phẳng – đừng nhầm khái niệm

Khi tham khảo sản phẩm, người mua đôi khi đặt tấm phẳng cùng nhóm với F58 hoặc F70. Cách gọi này dễ gây nhầm vì tấm phẳng là một dạng bộ thu nhiệt khác chứ không phải một kích thước ống.

Cách chọn đúng loại ống khi mua máy năng lượng mặt trời

Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “F58 hay F70 tốt hơn?”, bạn có thể đi theo trình tự dưới đây. Cách này phù hợp hơn với tình huống mua máy thực tế cho nhà phố, sân thượng hoặc công trình đang cần thay mới hệ thống.

Kết luận: Đừng chọn máy chỉ bằng tên F58 hay F70

Điểm quan trọng nhất khi tìm hiểu các loại ống năng lượng mặt trời là phân biệt đúng hai hệ khái niệm. Ống chân không và ống dầu/heat-pipe nói về cách thu, truyền nhiệt; còn F58 và F70 chủ yếu liên quan đến kích thước hoặc cấu hình ống. Vì vậy, không nên kết luận F70 tốt hơn F58 hay một ống khác hãng có thể thay thế chỉ dựa trên đường kính.

Khi mua máy mới, hãy chốt theo model hoàn chỉnh và điều kiện lắp thực tế. Khi thay ống cũ, cần kiểm tra tem máy, công nghệ ống, đường kính, chiều dài, ron và kết cấu dàn trước khi đặt linh kiện.